strona główna





Pomniki lotnicze


Cz. 2. Tablice pamiątkowe, rzeźby i głazy-pomniki



Ze względu na dużą ilość zdjęć, galeria pomników lotniczych została podzielona na cztery grupy tematyczne:

Część 1.
Samoloty-pomniki
Część 2.
Tablice pamiątkowe,
rzeźby i głazy-pomniki
Część 3.
Zlikwidowane pomniki
lotnicze
Część 4.
Reklamy, atrakcje
turystyczne i kolekcje
prywatne


Andrzej Tatarek
atatarek@sanko.wroclaw.pl





Tablice pamiątkowe, rzeźby i głazy-pomniki

 Bezmiechowa Pomnik upamiętna lotnisko szybowników w Bezmiechowej (PP).  
 Bezmiechowa Tablica upamiętnia słynny przelot Tadeusza Góry na szybowcu PWS-101 w roku 1938, za który otrzymał Medal Lilienthala od FAI. Tablica znajduje się na szczycie góry Kamionka koło hangaru (PP).
 Bezmiechowa Z tyłu obecnego hangaru jest miejsce "mocowania" starego hangaru z okolicznościowym napisem wykonanym przez pracowników Małopolskich Zakładów Melioracyjnych i Technicznych (TS).  
 Bełchatów Pomnik w okolicach Bełchatowa upamiętniający ppłk. mgr inż. pil. Jerzego Stonsieka, który zginął w katastrofie lotniczej podczas lotu doświadczalnego, 11.10.2005 pod Bełchatowem. Przyczyną katastrofy była awaria silnika. Lot wykonywał na samolocie TS-11 "Iskra" z 10 elt w Łasku. Ppłk pil. Jerzy Stonsiek był absolwentem liceum lotniczego w Dęblinie rocznik 1984 oraz Wyższej Oficerskiej Szkoły Lotniczej w Dęblinie, promocja 1988. Ostatnie zajmowane stanowisko: Starszy Inspektor BL w 3. KOP Wrocław. Zdjęcia nadesłał Przemysław Pawłowicz.  
 Biała Podlaska Fotografie przedstawiają skrzydła samolotu Lim-2 ustawione po obu stronach wjazdu do byłej jednostki wojskowej w Białej Podlaskiej. W latach 1976-2000 stacjonował tam 61 Lotniczy Pułk Szkolno-Bojowy (JW 5058), od 2001 roku przekształcony w 3 Ośrodek Szkolenia Lotniczego i rozformowany w 2002 roku (AS).  
 Brzeg Pomnik w okolicach Brzegu upamiętniający katastrofę rosyjskiego (radzieckiego) samolotu wojskowego. Na pomniku widoczny ślad po tabliczce z nazwiskami załogi. W pobliżu znaczne zagłębienie terenu (obecnie wypełnione wodą), miejsce upadku samolotu.
 Cierlicko Cierlicko (Republika Czeska), miejsce katastrofy samolotu RWD-6 w której zginęli Franciszek Żwirko i Stanisław Wigura (TS).
[fot.3]
 
 Częstochowa Fotografie przedstawiają dwie lotnicze tablice wmurowane w jedną z kaplic przy bazylice na Jasnej Górze w Częstochowie (WZ)  
 Debrzno Tablica upamiętniająca stacjonowanie 9 (11) plm na Ziemi Debrzneńskiej.

Więcej zdjęć w relacji z odsłonięcia tablicy.
 
 Dęblin Pomnik poświęcony wychowankom Szkoły Orląt poległym w służbie dla Ojczyzny (AP)   [fot. 3]  
 Dołha Andrzej Szarubka nadesłał interesujące zdjęcia związane z Wojną Obronną 1939. Odnalazł świadka zestrzelenia w dniu 9 września 1939 r., przez niemieckie samoloty, "Karasia" z 32 Eskadry Rozpoznawczej. Miało to miejsce na południe od wsi Surmacze, samolot zapalił się i upadł kilka metrów od torów kolejowych linii Warszawa-Brześć. Załoga w składzie por. obs. Bronisław Wojciechowicz, sierż. pil. Wojciech Gintrowski oraz kpr. strz. samol. Andrzej Bylebył zginęła i została pochowana na cmentarzu parafialnym we wsi Dołha ok. 15 km na zachód od Białej Podlaskiej. Autorowi zdjęć nie udało się ustalić, kto spoczywa razem z lotnikami i w jakich okolicznościach zginął. Na pomniku podana jest błędna data śmierci lotników.
[fot.2], [fot.3], [fot.4], [fot.5], [fot.7], [fot.8].
 
 Dys Pomnik lotników 1. PLM i 2. PNB w miejscowości Dys pod Lublinem. Odsłonięty 19 września 1965 r. poświęcony pamięci tych, którzy jako pierwsi wylądowali w sierpniu 1944 r. na wyzwolonej ziemi polskiej (PMSz).
Fotografia napisu na pomniku.
 
 Gać Głaz-pomnik upamiętniający katastrofę z 4.9.1913 r.

Wiecej... opis katastrofy
 Głuchów
 Górny
Pomnik znajduje się w miejscowości Głuchów Górny koło Trzebnicy. Niemiecki samolot rozbił się w pobliżu zabudowań pałacowych w drugim dniu wojny z Polską. Podobno był uszkodzony w wyniku polskiego ostrzału, na pamiątkę katastrofy wmurowano w ścianę łopatę śmigła - która wraz z tablicą pozostała w niezmienionej formie. (PP)  
 Goleszów Tablica pamiątkowa umieszczona na budynku byłej szkoły szybowcowej na górze Chełm koło Goleszowa (PP).
 Helenów Zdjęcia grobu ppor. pil. Tadeusza Oskara Sobola, zestrzelonego przez samoloty niemieckie (Me-110 ?) kilka kilometrów na zachód od Białej Podlaskiej. Samolot RWD-8 rozbił się w poblizu torów kolejowych linii Warszawa - Brześć, niedaleko wsi Styrzyniec. Grób znajduje się ok. 200 m na południe od torów kolejowych linii Warszawa - Brześć, w okolicach wsi Helenów. (AS)  
 Janików Głaz-pomnik upamiętniający katastrofę z 18.8.1933 r.

Więcej...
 Józefów Pomnik znajduje się w lesie niedaleko Józefowa, na miejscu, w którym w nocy z 14 na 15 sierpnia 1944 r. rozbił się Liberator z 31 squadronu SAAF.

Wiecej informacji...
 
 Kraków Cmentarz komunalny w Krakowie przy ul. Prandoty, kwatera Wspólnoty Brytyjskiej.  
 Kraków Pomnik przy al. Jana Pawła II, w pobliżu Muzeum Lotnictwa Polskiego (WZ).  
 Kraków Tablice pamiątkowe na terenie Muzeum Lotnictwa Polskiego (WZ).  
 Kraków Tablica na murze Wawelu upamiętniająca Centralne Warsztaty Lotnicze, jednego z fundatorów remontu Zamku Królewskiego w latach 1921-1936 (WZ).  
 Lida Zdjęcia pomnika wzniesionego ku czci poległych lotników na polskim cmentarzu w Lidzie (DK)  
 Ligota Górna Płaskorzeźba znajduje się na starym piecu do wypalania wapna. Stoi on na szczycie wzgórza przy dawnym lotnisku w Ligocie Górnej na zboczach góry Św. Anny. W czasie wojny było tam niemieckie lotnisko. Po wojnie przez wiele lat funkcjonowała tam szkoła szybowcowa i Aeroklub Opolski. Płaskorzeźba przedstawia Ikara z napisem NSFK (Narodowo-Socjalistyczny Korpus Lotniczy), widać resztki usuniętej swastyki. Na małym zdjęciu inicjały autora i data powstania - rok 1938.  
 Lublin
 -Radawiec
Monument ustawiony na lotnisku Lublin-Radawiec (AS).
[fot.3], [fot.4], [fot.5].
 
 Mińsk
 Mazowiecki

Głaz-pomnik ustawiony na terenie 23. BLot w pobliżu "domku pilota" (WZ).
 Matczyn Pomnik upamiętnia lądowanie "Dakoty" w ramach akcji "Most-I". Znajduje się on w miejscowości Matczyn przy drodze nr 747 z Lublina do Bełżyc (AS)
[fot. 3], [fot. 4].
 
 Nowy Glinnik Pomnik upamietniajacy 66. LPSz - obiekt na terenie JW w Nowym Glinniku (AP).  
 Odporyszów Kilka kilometrów od Dąbrowy Tarnowskiej znajduje się miejscowość Odporyszów, gdzie żył Jan Wnęk - prekursor polskiego lotnictwa i pierwszy w świecie szybownik. Obok kościoła, z wieży którego dokonywał lotów jest postawiony jego pomnik. Pierwotnie pomnik był wykonany z drewna, który na skutek czynników atmosferycznych uległ zniszczeniu. W związku z tym zaistniała konieczność budowy nowego [fot. 3], [fot. 4].
Na polach, w pobliżu miejsca, gdzie po nieudanym lądowaniu nastąpił upadek Jana Wnęka, znajduje się drugi pomnik jemu poświęcony. Krzyż obok pomnika wykonany jest z dźwigarów samolotu An-28. Na pomniku brakuje śmigła, które zaginęło. (JK)
 
 
 Odporyszów W bramie kościoła znajduje się tablica upamiętniająca załogę samolotu Halifax strąconego w rejonie Dąbrowy Tarnowskiej w locie na pomoc Powstaniu Warszawskiemu (JK)
 Orłowo Głaz-pomnik poświęcony tragicznej śmierci gen. Gustawa Orlicz-Dreszera. Zginął w katastrofie lotniczej 16.07.1936 r. wpadając samolotem RWD-9 "SP-DRC" do morza.  
 Otwock Krzyż i kamień upamiętniający majorów Tomasza Pajórka i Mariusza Oliwę, którzy zginęli w katastrofie "Iskry" 11 listopada 1998 r. w czasie oblotu pogody przed defiladą. Pomnik znajduje się na miejscu katastrofy w Otwocku (PW).
Napis na kamieniu ma następującą treść:
"PRZECHODNIU
PAMIĘTAJ, ŻE NARODZILIŚMY SIĘ RAZEM
PAMIĘTAJ O MNIE TAM, GDZIE ŻYJĄ INNI
DOSZEDŁEM NA SZCZYT GDZIE ZMROZIŁ MNIE LÓD
I UŁOŻYŁEM SIĘ DO SNU WIECZNEGO.
MIEJSCE UPAMIĘTNIAJĄCE
BOHATERSKĄ ŚMIERĆ LOTNIKÓW:
MJR PIL. TOMASZA PAJÓRKA I MJR PIL. MARIUSZA OLIWY
W DNIU 11 LISTOPADA 1998 R.
KOLEGOM - LOTNICZA BRAĆ"
 Piła Pomnik ustawiono na terenie Zespołu Szkół Podstawowych Nr 6, im. Lotników Polskich w Pile (K.S.)
 
 Polska Nowa
 Wieś
Pomnik poświęcony ofiarom katastrofy samolotu An-2 w dniu 16.09.1984 r.  
 Polska Nowa
 Wieś
Tablice pamiątkowe i śmigło umieszczone na budynku na terenie lotniska Aeroklubu Opolskiego (PP).
[fot.3][fot.4],[fot.5]
 
 Poznań Cmentarz na Cydateli. Pomnik poświęcony poznańskim lotnikom 3 Pułku Lotniczego poległym we wrześniu 1939 r.  
 Poznań Cytadela w Poznaniu. Pomnik poświęcony poległym lotnikom.  
 Poznań Pomnik-obelisk z cmentarza alianckiego na Cytadeli (leżą tam m.in. pomordowani uciekinierzy ze Stalagu Luft III.  
 Puck Pomnik-obelisk poświęcony pamięci lotników którzy zginęli w II wojnie światowej  
 Ryczów Miejsce pamięci ofiar katastrofy samolotu Aeroklubu Śląskiego. Może ktoś dopowie historię tego wydarzenia? (TS).  
 Sadkowa
 Góra
Pomnik w miejscowości Sadkowa Góra (gm. Borowa) koło Mielca, poświęcony lotnikom RAF zestrzelonym 5 maja 1944 r. (JC).
[fot. 3], [fot. 4]
 
 Sarnaki Pomnik ustawiony w 1995 r. w centrum Sarnak nad Bugiem. Poświęcony pamięci żołnierzy Armii Krajowej, uczestników operacji rozpracowania i zdobycia niemieckiej broni V-2 (WZ)
[fot. 3],  [fot. 4].
 
 Skalmierzyce Pomnik upamiętniający katastrofę samolotu Halifax JD154 w dniu 15.09.1943 r.  
 Słupsk-
 Rędzikowo
Pomnik poświęcony pamięci poległych pilotów 28. Pułku Lotnictwa Myśliwskiego  
 Sosnowiec Głaz upamiętniający Żwirkę i Wigurę, znajduje się on w Sosnowcu przy ul. Gabryjela Narutowicza (ŁS).  
 Świdnica Świdnica, ul. Sikorskiego. Dom rodzinny Manfreda von Richthofena - w tym domu było do 1945 r. jego muzeum z licznymi trofeami (fot. 3). Przed domem w parku - widoczne mauzoleum jego pamięci i pozostałości po tablicy pamiątkowej. Wcześniej był głaz pamiątkowy - któru leży do dzisiaj w parku - zapomniany i porzucony na uboczu (PP)  
 Świdnik Pomnik przed zakładami lotniczymi w Świdniku (P.M.Sz).  
 Świnoujście-
 Karsibór
Pominik poświęcony załodze Lancastera RAF zestrzelonego podczas nalotu na Świnoujście (PP).
 Ustianowa Do budowy pomnika użyto płatów z metalowego szybowca PZL M3 Pliszka 60. Pomnik znajduje się na zboczu położonym na przeciw zbocza szybowcowego (dziś nieistniejącego, gdyż od dawna zalesione), po prawej stronie szosy za Ustjanową, w kierunku Leska (PP).
Więcej informacji o "Pliszce" na stronie www.piotrp.de/SZYBOWCE/ppliszka.htm
 
 Ustroń Pomnik poświęcony chor. pil. Janowi Cholewie.

Więcej informacji o tym niesamowitym pilocie (110 lotów bojowych) pod adresem: www.polishairforce.pl/cholewa.html
 
 Witoroż Tablica upamiętnia miejsce śmierci por. pil. Henryka Marcinkiewicza, który zginął 1.02.1962 roku w katastrofie samolotu Lim-2 podczas nocnego lotu. Wieś Witoroż położona jest ok. 15 km na południowy zachód od Białej Podlaskiej. (AS)
więcej informacji o katastrofie...
 
 Wrocław Cmentarz oficerów Armii Czerwonej przy ul. Karkonoskiej, tablica poświęcona generałowi-majorowi I. S. Połbinowi, który zginął 11.02.1945 r. w zestrzelonym Pe-2 w okolicach Wrocławia  
 Wrocław-
 Strachowice
Tablica upamiętnia miejsce śmierci por. pil. inż. Jarosława Góreckiego, który zginął 4.03.1988 roku w podczas startu do nocnego lotu na MiG-21MF z lotniska 11. PLM OPK Wrocław-Strachowice.
Przyczyną katastrofy była niesprawność silnika wynikająca z uszkodzenia przewodu powietrznego doprowadzającego powietrze pod ciśnieniem do pompy paliwowej dopalacza. Nadmierna ilość paliwa spowodowała przepalenie łopatek turbiny i przerwanie pracy silnika.
 
 Wrocław-
 Strachowice
Pomnik poświęcony pamięci poległych pilotów 11. Pułku Lotnictwa Myśliwskiego (wcześniej nosił nazwę 3. PLM)
[fot. 3]
 
 Wrocław Płaskorzeźba na budynku Poczty Polskiej przy ul. Krasinskiego (PP).
[fot. 3]
 
 Wroniec Pomnik poświęcony lotnikom amerykańskim biorącym udział w II wojnie światowej. Miejscowość Woroniec leży przy trasie E30, około 10 km od Białej Podlaskiej (MK)
[fot. 3],  [4],  [5],  [6]
 
 Wyszków Przy drodze wiodącej z Wyszkowa do Serocka w odległości ok. 6 km od Wyszkowa znajduje się pomnik upamiętniający poległego w walce 5 września 1939 r. por. pil. Stefana Okrzeję (TS).  
 Żagań Pomnik ustawiony w żagańskim lesie w miejscu wyjścia z tunelu "Harry", którym z obozu jenieckiego Stalag Luft III uciekło kilkudziesięciu lotników alianckich.  
 Żagań Zdjęcia kolejnych dwóch pomników poświęconych zamordowanym lotnikom alianckim.  
 Zygodowice W miejscowości Zygodowice znajduje się miejsce upamiętniające śmierć sześciu lotników Sił Powietrznych USA poległych 13 września 1944 r.
Fot. 3
Więcej informacji na stronie: www.samoloty.ow.pl/str317.htm
 


Cz. 1  |  Cz. 2  |  Cz. 3  |  Cz. 4


zestaw 5